Η νεολαία ζητεί περισσότερη αλήθεια και όταν δεν τη βρίσκει στα ΜΜΕ, την ψάχνει στον αλγόριθμο
Παλαιότερα στην ιεραρχία της ενημέρωσης υπήρχαν το δελτίο, η εφημερίδα, το ραδιόφωνο, ο δημοσιογράφος, ο σχολιαστής, ο ειδικός, ο αρχισυντάκτης που αποφάσιζε τι είναι σημαντικό και τι όχι.
- του Γιώργου Ν. Καραμανλή
Σήμερα ένας εικοσάχρονος μπορεί να μάθει για μια πολιτική κρίση, έναν πόλεμο, ένα σκάνδαλο, μια γυναικοκτονία ή μια αλλαγή στον νόμο από έναν τύπο στο TikTok που μιλάει γρήγορα, έχει καλό φωτισμό και ξεκινάει με τη φράση «κανείς δεν σας το λέει αυτό». Και ας είμαστε ειλικρινείς, πολλές φορές αυτό αρκεί για να κερδίσει την προσοχή του.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι νέοι είναι αφελείς αλλά ότι τα παραδοσιακά media έχασαν ένα μεγάλο μέρος της αξιοπιστίας τους και μετά εξεπλάγησαν που το κοινό βγήκε από την μπροστινή πόρτα και μπήκε από το παράθυρο του αλγορίθμου. Όταν η ενημέρωση μοιάζει συχνά με κυβερνητικό non paper, επιχειρηματική ισορροπία, κομματική ευγένεια ή διαφημιστικό διάλειμμα με ειδήσεις ανάμεσα, δύσκολα μπορείς να κατηγορήσεις τους νέους που ψάχνουν αλλού.
Η Gen Z μεγάλωσε σε συνεχή ροή και όχι περιμένοντας τις 8 να μάθει τι συνέβη. Θέλει ταχύτητα, εξήγηση, γλώσσα απλή, εικόνα, πλαίσιο, άποψη, αλλά και αυθεντικότητα. Το TikTok, με όλα του τα προβλήματα, προσφέρει ακριβώς αυτό: πρόσωπα που φαίνονται πιο κοντά, πιο άμεσα, πιο ανθρώπινα. Ο δημοσιογράφος λέει «σύμφωνα με πληροφορίες». Ο creator λέει «πάμε να δούμε τι έγινε». Ο πρώτος ακούγεται θεσμικός. Ο δεύτερος ακούγεται σαν φίλος που σε παίρνει στην άκρη για να σου πει την αλήθεια. Το αν την ξέρει βέβαια, είναι μια άλλη, ελαφρώς ενοχλητική λεπτομέρεια.
Η δυσπιστία απέναντι στα media δεν οδηγεί αυτόματα σε καλύτερη ενημέρωση. Μπορεί να οδηγήσει σε ψεκασμό με υπότιτλους, σε θεωρίες συνωμοσίας με μουσική υπόκρουση, σε μισές αλήθειες κομμένες σε βίντεο 45 δευτερολέπτων και σε ανθρώπους που μιλούν με απόλυτη βεβαιότητα για θέματα που γνώρισαν προχθές το απόγευμα. Η κατάρρευση της εμπιστοσύνης δεν δημιουργεί πάντα κριτικούς πολίτες. Μερικές φορές δημιουργεί απλώς πιο καχύποπτους θεατές.
Αλλά η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο τους νέους. Βαραίνει και ένα σύστημα ενημέρωσης που συχνά μπέρδεψε τη σοβαρότητα με την ξύλινη γλώσσα, την εγκυρότητα με την απόσταση και την ανεξαρτησία με την προσεκτική σιωπή. Αν τα media θέλουν να ξανακερδίσουν την Gen Z, δεν αρκεί να κάνουν λογαριασμό στο TikTok και να βάζουν παρουσιαστές να λένε «πάμε δυνατά». Πρέπει να ξαναγίνουν χρήσιμα, καθαρά, θαρραλέα και λιγότερο προβλέψιμα.
Γιατί οι νέοι δεν αρνήθηκαν ξαφνικά την ενημέρωση. Αρνήθηκαν την ενημέρωση που τους μιλάει από ψηλά, τους κρύβει τα δύσκολα και μετά απορεί γιατί δεν τη χειροκροτούν. Και όσο τα media δεν καταλαβαίνουν ότι η εμπιστοσύνη δεν απαιτείται αλλά κερδίζεται, ο αλγόριθμος θα συνεχίσει να κάνει δελτίο. Με καλύτερο μοντάζ και, δυστυχώς, χωρίς πάντα καλύτερη αλήθεια.
